Blog André van Schie: Het gekraakte vertrouwen in de rechtshandhaving

Liberalen hechten sterk aan de mogelijkheid om door individuele talenten en inspanning iets te bereiken, voor de samenleving, maar ook voor jezelf. Dat iemand daarmee ook bezit kan vergaren vinden we vanzelfsprekend.

Gelukkig vinden we het in ons land ook normaal dat anderen van dat bezit afblijven. Diefstal is een misdrijf en de overheid zorgt voor de rechtshandhaving. Gelukkig maar. Dus kun je terugvallen op politie en justitie als er iets van je gestolen is. Je doet aangifte en met een beetje geluk vinden ze de daders, die dan gearresteerd en vervolgd worden. Klinkt allemaal heel logisch.

Maar dan is het opeens geen portemonnee, autoradio of 40 inch flatscreen dat gestolen is, maar wordt een woonhuis, kantoorpand of fabriek zonder toestemming en zonder daarvoor te betalen in gebruik genomen. Dat wordt ook wel ‘kraken’ genoemd. Dan gaat het niet om iets van een paar tientjes of honderdjes, maar om een serieuze diefstal met een grote waarde. Dan verwacht je toch ook van de overheid dat die je helpt om je bezit terug te vinden en de daders te pakken?!? Dat kan ook vrij makkelijk. Het gekraakte pand loopt niet weg en de daders zitten er vaak zeker 10 uur per dag in... Maar om één of andere duistere reden gaat iedereen dan moeilijk doen. Hoewel kraken van woningen en andere gebouwen dankzij de VVD landelijk nu eindelijk verboden en strafbaar is, ontbreekt het nog aan daadkracht en prioriteit bij politie en justitie om de krakers aan te pakken. Zo komt het regelmatig voor dat de eigenaar van een gekraakt pand na aangifte van de kraak weken, soms maanden moet wachten voor hij zijn bezit terug heeft. En de staat waarin het na de kraak en ontruiming wordt aangetroffen is vaak letterlijk om te huilen.

Volgens critici is het juist de nieuwe kraakwet die nu voor problemen zorgt. Doordat de krakers geen “recht” meer hebben om zich leegstaande woningen na een jaar leegstand toe te eigenen, kiezen ze nu willekeurige leegstaande gebouwen, of ze nu een paar weken of een paar maanden leegstaan of al tientallen jaren. Dat betekent in de praktijk dat een eerbare burger met twee hypotheken en één leegstaande onverkochte woning moet hopen dat er geen krakers komen om het op te eisen. De huidige praktijk is dat je dan de politie belt, die constateert dat er inderdaad krakers in je huis zitten en die vervolgens... niets voor je lijkt te kunnen doen. (Zodra de kraker een bed en een tandenborstel in huis heeft, is er sprake van huisvrede die de politie moet respecteren.) Je moet als eigenaar vervolgens naar het bureau, aangifte doen. Daarna kan je op de eerstvolgende werkdag een advocaat zoeken en een kort geding aanspannen tegen de dieven die in jouw huis zitten. Met een beetje geluk dient het kort geding binnen een week of drie. Al die tijd zitten de krakers in jouw huis jou uit te lachen. De rechter stelt je dan hopelijk in het gelijk en dan komt justitie in actie. Die stuurt dan een keurig briefje aan de krakers. Of ze alsjeblieeeft binnen drie weken het pand willen verlaten. Want anders... Anders komen ze misschien binnen drie à vier weken daarna ontruimen. Al met al zit je dus zo drie maanden opgescheept met krakers. Die zijn natuurlijk vlak voor de ontruiming vertrokken om elders een andere eerlijke huiseigenaar een maand of drie slapeloze nachten en een dure juridische procedure te bezorgen. Intussen mag je zelf je eigen pand niet in, kan je geen kopers rondleiden, slopen ze je eigendom en sta je langs de zijlijn machteloos toe te kijken. Aan deze schandalige praktijk moet volgens de VVD onmiddellijk een eind komen.

Dat kan door een aantal acties:

• Elke kraak behandelen als een gewone inbraak: oppakken van de inbrekers en achter de tralies zetten;
• Geen bewoning meer toestaan van niet-woonhuizen zonder nadrukkelijke toestemming van eigenaar en gemeentelijke instanties (brandweer, bouw- en woningtoezicht etc.);
• Eigenaren die zich vrijwillig melden voor het leegstandsregister ook bescherming bieden tegen krakers;
• Krakers daadwerkelijk vervolgen volgens art. 138a van het Wetboek van strafrecht en als afschrikwekkend voorbeeld ook echt opsluiten;
• Stoppen met Nuts-leveringen aan gekraakte panden. Geef eigenaren het recht om de panden af te laten sluiten zodat bewoning onaantrekkelijk wordt. Nuts leveringen uitsluitend nog toestaan met een geldig huur- of gebruikscontract van de eigenaar zou daarbij helpen;
• Gevestigde huisvrede bij conflict tussen kraker en huiseigenaar alléén erkennen als men is ingeschreven bij de GBA;
• De eigenaar moet in elk geval kunnen rekenen op politiesteun bij het confronteren en uitzetten van de illegale bewoners, we willen immers geen eigenrichting, ook niet bij huiseigenaren.

Met deze maatregelen kan een gemeente met behulp van politie en justitie, ook met de huidige wet, kraken actief en effectief bestrijden. Dat het in de linkse gemeente Utrecht niet gebeurt, is een schande die het rechtsgevoel sterk ondermijnt.

Kraken gebeurt al lang niet meer door een kleine groep sympathieke hippies. Het zijn gewetenloze criminelen die stelselmatig misbruik maken van de labbekakkerige houding van de Nederlandse wetshandhavers. Kraken is diefstal en daarmee een grote en onacceptabele inbreuk op het individuele eigendomsrecht.

Het is dankzij het landelijke beleid dat het nu mondjesmaat lukt om kraakpanden weer terug te geven aan de rechtmatige eigenaren en dat het ook voor de eigenaar van een gekraakt pand mogelijk is om het te verkopen met min of meer de zekerheid dat een nieuwe eigenaar de krakers uiteindelijk uitgezet krijgt. Mede daardoor krijgt het notoire krakersbolwerk Ubica nu waarschijnlijk na 20 jaar kraak een nieuwe eigenaar. Een rottende holle kies in de monumentale binnenstad krijgt daarmee weer een kans op een nieuwe toekomst.

Voor de VVD is het een eerste stap naar een volledig kraakvrij Utrecht.