Blog André van Schie: Fietsparkeren bij het Utrechtse Centraal Station

De VVD Utrecht pleit voor een realistische verdeling van de kosten van fietsparkeren tussen consument, overheden en vervoerders. Daarbij is niet uitgesloten dat straks vlakbij het station uitsluitend betaald parkeren mogelijk is.

Het centraal station in Utrecht heeft een enorme aantrekkingskracht op reizigers die de stad verlaten of er juist komen om te werken, studeren of recreëren. Om die stijgende hoeveelheid reizigers te faciliteren investeren de Rijksoverheid, de gemeente, NS en de regionale openbaar- vervoersautoriteit (BRU) honderden miljoenen. Het centraal station breidt zich enorm uit en wordt de komende jaren getransformeerd tot een moderne OV-terminal waar trein, bus, tram en taxi samen komen. Het station is onderdeel van een groter project waarbij het hele Utrechtse centrumgebied tussen de jaarbeurs en de “oude” stad een opknapbeurt krijgt. Dit volgens het Masterplan Stationsgebied. Bij referendum hebben de Utrechtse inwoners zich hierover uitgesproken en gekozen voor een groene en open ontwikkelvisie. Kernpunt van deze visie is dat de openbare ruimte rond het station weer leefbaarder moet worden. Schoon, heel en veilig dus. 

Rol van de Fiets

Tienduizenden fietsers stallen nu dagelijks hun fiets in het stationsgebied. Ongeveer een kwart parkeert in (betaalde) fietsenstallingen van NS, driekwart parkeert in de openbare ruimte of in de (gratis) fietsenstallingen van de gemeente. De gemeente heeft de ambitie om straks (vanaf 2018) alleen nog maar inpandige, bewaakte fietsenstallingen aan te bieden. Het neerkwakken van je fiets ergens in de openbare ruimte mag dan niet meer. De openbare ruimte tussen station en binnenstad zal dan weer een prettig verblijfsgebied worden waar je niet struikelt over de fietsen, zoals nu het geval is. De fietsvoorzieningen zelf moeten ook een kwaliteitssprong maken. Als we serieus willen dat het openbaar vervoer aantrekkelijker wordt, horen daar ook goede stallingen bij: licht, ruim, bewaakt, snel toegankelijk, eenvoudig bewegwijzerd en vooral dicht bij trein, tram en bus. Zowel de aanleg als de exploitatie van die fietsenstallingen kosten veel geld: tientallen miljoenen. De vraag is wie het gaat betalen... Uiteraard betaalt de rijksoverheid het leeuwendeel van de investeringen: 38 miljoen! De rest moet worden opgebracht door de andere partijen. De opgave is straks om gezamenlijk de jaarlijkse kosten van de voorzieningen op te brengen. NS doet wellicht een structurele duit in de zak, consumenten en bedrijven zullen een bijdrage leveren en het is zelfs niet uit te sluiten dat de gemeente nog een exploitatiesubsidie inbrengt.

De consument betaalt mee!

De VVD vindt het principieel van belang dat de gebruikers ook een substantiële bijdrage leveren. Je fiets veilig stallen op de duurste vierkante meters grond van ons land kost geld, veel geld. Door dat helemaal gratis te maken geef je ook het signaal dat het waardeloos is. De VVD stelt een betaalregime voor waarbij er optimaal gedifferentieerd wordt naar doelgroepen en de betalingsbereidheid maximaal wordt ingezet. Dat betekent in elk geval dat er verschillende tarieven zullen moeten komen naar gelang de kwaliteit van de stalling, de afstand tot de perrons, de stallingsduur en de frequentie van gebruik. Met moderne betaalsystemen zoals de OV-chipkaart kan dat technisch heel goed. Uiteindelijk is het aantal plaatsen en het gebruik daarvan bepalend voor de prijs die mensen bereid zijn te betalen. Daarbij is niet uitgesloten dat de meest onaantrekkelijke stallingsplaatsen uiteindelijk gratis of heel goedkoop kunnen zijn. Ook is niet uitgesloten dat voor bepaalde doelgroepen (forse) kortingen worden verstrekt. De veelgenoemde doelgroep van de 60.000 studenten in Utrecht zou een zeer lage betalingsbereidheid hebben. De VVD heeft er echter vertrouwen in dat ook studenten best bereid zijn een paar stuivers of dubbeltjes te betalen voor een fietsparkeerplaats. Met hun OV-studentenkaart kunnen ze een flinke korting op het tarief krijgen en door de fiets op onaantrekkelijke plaatsen (bijvoorbeeld de bovenste rij) te parkeren kunnen ze besparen op de kosten. Het alternatief ook voor deze groep is een flink stuk lopen... De VVD heeft aangedrongen naar een onderzoek over de betalingsbereidheid bij de verschillende doelgroepen. Bij welke stallingsprijs laat men de fiets staan? En wat zijn daar dan de gevolgen van? Ook de VVD wil natuurlijk geen 33.000 fietsparkeerplaatsen exploiteren als die straks allemaal ongebruikt zijn. Ook wíj zijn ervoor beducht dat alle studenten straks in de nu al overvolle bussen kruipen als ze de fiets laten staan. (De weeffout in dit systeem is dat het OV gratis wordt aangeboden aan studenten terwijl dat natuurlijk ook niet gratis is!)

Handhaving

Het succes van de overdekte fietsenstallingen staat of valt met de handhaving van het foutparkeren buiten de stallingen. Het Utrechtse college gaat uit van een model waarbij de handhavingkosten (bijna 1/3e van de exploitatielast, tegen de twee miljoen!) worden betaald uit de opbrengsten van de fietsenstallingen. De braaf betalende fietser betaalt dan dus voor de overtredingen van de zwartparkeerders. Dat is niet eerlijk. Daarom zouden de handhavingskosten uit de algemene middelen moeten komen, net zoals dat gaat met de handhaving in de overige delen van de stad. Veel partijen hebben aangeven geheel of deels gratis fietsparkeren in Utrecht af te willen dwingen vanuit het rijk en ook in de gemeente Utrecht zijn deze geluiden bij vrijwel alle partijen te horen. Dit omdat deze partijen een moreel oordeel lijken te hebben over fietsen in relatie tot andere vervoersmodaliteiten. Fietsen is zó goed dat de fietser geen enkele drempel mag ondervinden in zijn vervoerskeuze. De VVD denkt dat fietsers niet zo snel van hun prettige, snelle en goedkope vervoer af zullen stappen en best bereid zijn een deel van de kosten te betalen. Gratis is in dit geval nogal gratuit want uiteindelijk zullen de kosten van de fietsvoorzieningen dan betaald moeten worden door de mensen die er geen gebruik van maken...